Lightful Tree
FA

سلسلهٔ علم

الْعُلَمَاءُ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ

«عالمان وارثان پیامبران‌اند» (ابوداوود ۳۶۴۱، ترمذی ۲۶۸۲). صحابه از پیامبر ﷺ آموختند، تابعین از صحابه، و از تابعین دانش به امامان فقه، حافظان حدیث و قاریان قرآن رسید. نامی را برگزینید تا استادان، شاگردان و سلسلهٔ سند او تا صحابه را ببینید.

۹۱ عالم و قاری، ۱۰ قاری با ۱۹ راوی.

قاریان قرآن

قرآن از راه تلاوت، از استاد به شاگرد، با سندهای پیوسته منتقل شد. ابن‌مجاهد (درگذشتهٔ ۳۲۴ ه‍.ق) هفت قرائت را تثبیت کرد که در سند و عربیتشان تردیدی نبود؛ بعدها سه قرائت دیگر نیز همراه آن‌ها شمرده شد و شمارشان به ده رسید. هر قاری از طریق دو راوی شناخته می‌شود: بیشتر جهان اسلام امروز به روایت حفص از عاصم می‌خواند، و شمال و غرب آفریقا به روایت ورش و قالون از نافع.

    راویان بزرگ

    صحابه‌ای که بیشترِ احادیث از طریق آنان به ما رسیده است، همراه با شمار روایاتی که عالمان برای هر یک برمی‌شمارند (این شمارها از بقی بن مخلد است، به نقل ابن‌حزم و ذهبی، و مکررات را نیز در بر می‌گیرند).

      تابعین

      تابعین صحابه را دیدند و دانش آنان را به نسل بعد رساندند: فقهای هفتگانهٔ مدینه، شاگردان ابن‌عباس در مکه، شاگردان ابن‌مسعود در کوفه، و شاگردان انس و ابوموسی در بصره.

        امامان چهارگانه

        ابوحنیفه، مالک، شافعی و احمد بن حنبل، که جهان اهل سنت تا امروز از مذاهب فقهی آنان پیروی می‌کند. ابوحنیفه و مالک از تابعین آموختند؛ شافعی نزد مالک شاگردی کرد، و احمد نزد شافعی.

          حافظان حدیث

          کسانی که سخنان پیامبر ﷺ را گرد آوردند، سنجیدند و ثبت کردند: از سفیان ثوری و شعبه تا بخاری، مسلم و صاحبان سنن.

            دیگر عالمان

              دربارهٔ این صفحه

              استادان و شاگردان

              پیوندهای نشان‌داده‌شده مهم‌ترین پیوندهایی‌اند که شرح‌حال‌نویسان بر آن‌ها تأکید کرده‌اند؛ هر عالمی استادان بسیار بیشتری داشت. سلسله‌ای که در پنل هر شخص آمده، یک مسیر به سوی یک صحابی است که از راه همین پیوندها یافته شده؛ مسیرهای دیگری نیز هست.

              قرائت‌ها

              قاریان هفتگانهٔ ابن‌مجاهد عبارت‌اند از نافع، ابن‌کثیر، ابوعمرو، ابن‌عامر، عاصم، حمزه و کسائی؛ ابوجعفر، یعقوب و خلف قاریان دهگانهٔ ابن‌جزری را کامل می‌کنند. هر ده، قرائت‌های پذیرفته‌شدهٔ قرآنِ واحدند و در تلفظ و تفاوت‌های اندکِ لفظی در چارچوب رسم عثمانی با هم فرق دارند.

              منابع

              سیر أعلام النبلاء اثر ذهبی، تهذیب التهذیب اثر ابن‌حجر، طبقات ابن‌سعد، و برای قاریان غایة النهایة اثر ابن‌جزری و معرفة القراء اثر ذهبی. پنل هر شخص منابع به‌کاررفته را فهرست می‌کند.